Heupartrose, dat is toch een gewrichtsziekte waarbij het kraakbeen slijt? Die visie klopt aardig.
Toch is het beter om heupartrose te zien als vorm van verandering van het kraakbeen in het gewricht. Om een nog beter beeld te krijgen van heupartrose is het nodig om iets gedetailleerder te bekijken wat er gebeurt als u te maken krijgt met heupartrose.

Uw heup bestaat uit een heupkom (acetabulum) en een heupkop (caput femoris of femurkop). Op de heupkop zit een laagje kraakbeen. Wanneer dit laagje kraakbeen verandert, is er meestal sprake van artrose in de heup. Door artrose in de heup wordt het kraakbeen in het heupgewricht dunner en het oppervlak ervan onregelmatig. Daarnaast is het mogelijk dat de oppervlakte van het gewricht breder wordt (osteofytvorming).

Wat zijn de oorzaken van heupartrose?

Er zijn verschillende mogelijke oorzaken voor heupartrose te vinden. Wanneer we opzoek gaan naar een algemene formulering die alle oorzaken van heupartrose dekt, komen we uit op: heupartrose ontstaat als de balans tussen de beschadiging van het weefsel en zijn mogelijkheid om dit zelf te herstellen verslechtert. Als we gedetailleerder naar de mogelijke oorzaken van heupartrose kijken, maken we onderscheid tussen aangeboren en verworven oorzaken van heupartrose.

Aangeboren oorzaken van heupartrose:

- Congenitale heupdysplasie: de heupkom is niet diep genoeg terwijl de heupkop normaal is.
- Congenitale heupluxatie: de heupkop is van zijn plaats afgekomen.

Verworven oorzaken van heupartrose:

- Avasculaire femurkopnecrose: het afsterven van het bot in het heupgewricht door een gebrekkige doorbloeding van de heupkop.

- Bacteriële artritis: een ontsteking met als gevolg een zwelling van de gewrichten.
- De ziekte van Perthes
- Epiphysiolysis capitis femoris: de heupkop glijdt van zijn groeischijf af.
- Fracturen in het heupgebied
- Overige inflammatoire heupaandoeningen: overige ontstekingen in het gebied rond het heupgewricht.
- Reumatoïde artritis: een ontsteking van de gewrichten door bijvoorbeeld verstuiking over overbelasting.
- Tumoren

Wat is het ziekteverloop van heupartrose?

Het verloop van heupartrose is onder te verdelen in drie fasen:

Fase 1 van het ziekteverloop: Het kraakbeenweefsel in het heupgewricht wordt aangetast waardoor het dunner wordt. Vaak wordt deze aantasting door de patiënt niet opgemerkt omdat hij er nog maar weinig van merkt.

Fase 2 van het ziekteverloop: Pijn in de gewrichten en het slecht kunnen bewegen van de gewrichten door stramheid zijn verschijnselen die optreden. Wanneer er in deze fase een röntgenfoto wordt gemaakt, is duidelijk te zien dat het kraakbeen dunner en onregelmatiger is geworden en dat het bot in het heupgewricht is aangetast.

Fase 3 van het ziekteverloop: Het heupgewricht functioneert niet meer. Het botweefsel rond het heupgewricht is in deze fase namelijk te erg aangetast, hetgeen ook op een röntgenfoto goed te zien zal zijn.

Wanneer de heupartrose vrij spel heeft doordat er niets tegen de gewrichtsziekte wordt ondernomen, zal in een vergevorderd stadium al het kraakbeen in het heupgewricht zijn verdwenen. U zult begrijpen dat de botten in de heupgewrichten daar ernstig onder lijden aangezien deze niet meer worden beschermd door het laagje kraakbeen dat tussen de heupkom en de heupkop in zat. Om toch nog iets van bescherming te verkrijgen, zal het botweefsel in de botten zichzelf verharden. Hierdoor wordt het echter moeilijker voor het bot om schokken op te vangen: de poreuze structuur in het bot is vervangen door een veel dichtere structuur. U raadt het al: de verharding van het bot die optreedt als het kraakbeen in het heupgewricht (bijna) is verdwenen, zorgt ervoor dat de belasting op het heupgewricht toeneemt. Eigenlijk is er in dat vergevorderd stadium van heupartrose enkel nog sprake van een vicieuze cirkel.

Voordat de heupartrose in een vergevorderd stadium is, is een lange weg begaan waarop de patiënt vele symptomen van heupartrose voor de kiezen heeft gekregen. Heupartrose kent verschillende symptomen, zoals:

• bewegingsbeperking
• crepitaties (krakende geluiden bij het bewegen)
• gewrichtspijn
• gewrichtsstijfheid (waaronder langdurige ochtendstijfheid)
• hydrops (intra-articulaire zwellingen)
• instabiliteit
• ontstekingen
• pijn in de lies of bil

Klachten van heupartrose verminderen?

U kunt heupartrose niet zelf genezen. Maar u kunt wél zelf iets doen om de lichamelijke klachten die gepaard gaan met heupartrose te verminderen of om heupartrose te voorkomen. De volgende tips kunnen u daarbij helpen.

• Voorkom overbelasting: probeer belastende bewegingen zoals traplopen en knielen zoveel mogelijk te vermijden. U kunt bij het wandelen eventueel een wandelstok gebruiken om het heupgewricht iets van verlichting te geven

• Zorg voor een gezond gewicht: wanneer u te zwaar bent is de belasting voor de heupgewrichten waarschijnlijk ook te groot.

• Zorg ervoor dat u in beweging blijft! U kent vast het gezegd “Rust roest.” Met bewegen houdt u uw heupgewrichten soepel. Wanneer u hevige klachten krijgt, kunt u de heupgewrichten best tijdelijk ontzien door rust te nemen. Probeer het bewegen echter zo snel mogelijk weer op te pakken. Schakel daarbij indien gewenst de hulp van een fysiotherapeut in.

• Probeer uw gewrichten warm te houden. Warmte kan namelijk de klachten die ontstaan door heupartrose verminderen. Probeer te zwemmen in warm water en zorg dat het in huis niet te koud is.

• Om de pijn te verlichten kunt u glucosaminetabletten (van Axiradius) slikken. Glucosamine is de belangrijkste stof die deel uitmaakt van kraakbeen en van het synoviale vocht in het heupgewricht. Glucosamine ondersteunt het behoud van het kraakbeen en het synoviale vocht dat een grote rol speelt bij het opvangen van schokken in het heupgewricht.

Behandeling van heupartrose

We hebben het onder het kopje “Wat is het ziekteverloop van heupartrose?” gehad over de vicieuze cirkel die ontstaat in een gevorderd stadium van heupartrose. Om deze vicieuze cirkel te voorkomen of te doorbreken, is een degelijke behandeling van de heupartrose noodzakelijk. Er bestaan verschillende methoden om heupartrose te bestrijden. Hieronder leest u meer over de meest succesvolle behandelingen van heupartrose.

Glucosamine

Glucosamine is de belangrijkste grondstof van kraakbeen en gewrichtsvloeistof. Het is dan ook niet gek dat glucosaminetabletten een succesvol medicijn voor artrosepatiënten zijn. Glucosamine ondersteunt namelijk de aanmaak van kraakbeen en helpt de heupgewrichten soepel houden. Sommige glucosaminetabletten zijn zonder recept bij de apotheek verkrijgbaar. Een heel goed werkend glucosaminetablet, dat zijn doeltreffende werking te danken heeft aan zijn samenstelling, is Axiradius. Dit glucosaminetablet is niet bij de apotheek maar alleen online (en zonder recept) verkrijgbaar bij Orthoklinika. Axiradius bestaat uit drie werkzame stoffen die een versterkende uitwerking op elkaar hebben: glucosamine, chondroitine en msm. Axiradius wordt snel door het lichaam opgenomen waardoor een snelle verlichting van de pijn die door de heupartrose wordt veroorzaakt, optreedt. Voor meer informatie over Axiradius verwijzen wij u graag naar de website van Orthoklinika.

Heupoperatie

Wanneer de heupartrose uw heupgewricht zodanig heeft aangetast dat dit echt versleten zijn, is het verstandig om delen van het heupgewricht te laten vervangen door een heupprothese die bestaat uit een heupkop en een komdeel. Om de heupprothese te plaatsen is een heupoperatie nodig. Na een heupoperatie zult u veel meer bewegingsvrijheid en geen pijn meer hebben. U kunt weer overal gaan en staan waar u wilt.

Tijdens een heupoperatie wordt de heupkop in het heupgewricht vervangen door een keramieken of metalen heupkop. De heupkom in het heupgewricht wordt alleen hersteld en er wordt een kunststof of metalen komdeel op bevestigd. Het is dan niet nodig om de hele heupkom te vervangen. Om de keramieken of metalen heupkop in het heupgewricht te plaatsen, krijgt u eerst een metalen pen (heupsteel) in uw bovenbeen. Aan deze metalen pen wordt de heupkop bevestigd. Omdat de heupkom een kunststof of metalen plaatje heeft gekregen, past de nieuwe heupkop exact in de heupkom.

Orthopedisch chirurgen maken bij een heupoperatie onderscheid tussen de voorste benadering en de achterste (posterolaterale) benadering. In het algemeen adviseren wij een heupoperatie via de voorste benadering, een relatief nieuwe benadering. Wat houdt die voorste benadering dan in? Bij de voorste benadering wordt de heupoperatie uitgevoerd wanneer de patiënt op zijn rug ligt. (Bij de achterste benadering ligt de patiënt tijdens de heupoperatie op zijn zij.) Het voordeel van de voorste benadering is het feit dat er bijna geen spierschade optreedt. Daarbij zorgt de voorste benadering er, in tegenstelling tot de achterste benadering, voor dat de stabiliteit direct na de operatie weer aanwezig is. Dit zorgt ervoor dat de patiënt na de heupoperatie sneller op de been is.

Hyaluronzuur

Eén van de belangrijkste componenten van het synoviale vocht rondom het heupgewricht is hyaluronzuur. Hyaluronzuur beschermt het kraakbeen in het heupgewricht en is daarom erg belangrijk. Een artrosepatiënt heeft vaak te maken met een tekort aan lichaamseigen hyaluronzuur. Met het inspuiten van hyaluronzuur wordt de aanmaak van het lichaamseigen hyaluronzuur ondersteund waardoor het kraakbeen in het heupgewricht wordt beschermd. Deze behandeling van heupartrose vermindert de pijn en vergroot de bewegingsvrijheid maar zij is ingrijpender dan een behandeling met glucosaminetabletten (Axiradius).

Meer informatie over een heupoperatie